Jak często karmić?

W pierwszych tygodniach dziecko powinno być karmione przede wszystkim zgodnie z jego sygnałami głodu. Nie oznacza to jednak, że na początku można pozwolić noworodkowi na dowolnie długie przerwy – szczególnie w pierwszych dniach niektóre dzieci są senne i trzeba przypominać im o karmieniu.

Jak często je noworodek

W pierwszych dobach życia, jeśli dziecko samo nie zgłasza się do karmienia, warto proponować pierś nie rzadziej niż co 3 godziny, również w nocy i licząc od początku poprzedniego karmienia. Nie powinno się dopuszczać do dłuższych przerw bez indywidualnego zalecenia. Jednak często dziecko domaga się piersi nawet co 1–3 godziny. Częste karmienia są w tym okresie naturalne – pomagają dziecku pobierać odpowiednią ilość mleka, a jednocześnie wspierają jego dalszą produkcję.

W pierwszych tygodniach większość dzieci karmionych piersią je około 8–12 razy w ciągu doby, zarówno w dzień, jak i w nocy. Odstępy między karmieniami nie muszą być równe – czasem dziecko będzie chciało jeść ponownie po godzinie, a innym razem zrobi dłuższą przerwę.

Wraz z wiekiem dziecka i zwiększeniem ilości pobieranego mleka karmienia zwykle stają się rzadsze, a odstępy między nimi dłuższe.

Karmienie na żądanie i oznaki głodu

WHO zaleca karmienie na żądanie, zarówno w dzień, jak i w nocy. Oznacza to proponowanie piersi, gdy dziecko sygnalizuje głód, a nie dopiero wtedy, gdy minie określona liczba godzin od poprzedniego karmienia.

Pierwsze oznaki głodu są zwykle subtelne:

• Obracanie głowy, szukanie piersi,
• Wkładanie rąk do ust, ssanie, mlaskanie, oblizywanie warg i wysuwanie języka,
• Kręcenie się, stękanie i większy niepokój,
• Aktywne ruchy rączkami, zaciskanie piąstek.

Płacz jest już późnym sygnałem głodu – rozdrażnionemu dziecku może być trudniej spokojnie uchwycić pierś. Należy je wcześniej uspokoić, zanim przystawi się je do piersi.

O sytości mogą natomiast świadczyć rozluźnienie dłoni i całego ciała, zamknięcie ust, odwracanie głowy od piersi albo samodzielne jej puszczenie. Nie każde zaśnięcie czy płacz po karmieniu oznacza jednak odpowiednio sytość lub głód – ważny jest cały obraz karmienia.

Gdy dziecko chce jeść niemal bez przerwy

Czasami dziecko przez kilka godzin chce być przystawiane do piersi bardzo często, nawet kilka razy w krótkich odstępach. To tzw. cluster feeding, czyli karmienia grupowe.

Takie okresy są częste szczególnie w pierwszych miesiącach życia i mogą pojawiać się m.in. w okresach intensywnego wzrostu. Same w sobie nie oznaczają, że mama ma za mało mleka, jeśli dziecko skutecznie ssie, oddaje odpowiednią liczbę mokrych pieluszek i prawidłowo przybiera na wadze.

Czy trzeba budzić dziecko na karmienie?

W pierwszych dniach niektóre noworodki są bardzo senne i mogą nie zgłaszać głodu wystarczająco często. Jeśli dziecko nie budzi się samo, należy je wybudzać zgodnie z zasadą opisaną na początku.

Szczególnej uwagi wymagają dzieci urodzone przedwcześnie, z małą masą urodzeniową, nasilającą się żółtaczką, bardzo senne lub mające trudności z przybieraniem na wadze. W takich sytuacjach częstotliwość karmień powinna być ustalona indywidualnie z lekarzem lub położną.

Gdy dziecko skutecznie je i prawidłowo przybiera na wadze, można w większym stopniu kierować się jego sygnałami głodu.

Jak długo powinno trwać karmienie?

Nie ma jednej prawidłowej długości karmienia. Jedno może trwać krótko, inne znacznie dłużej – zwykle między 5 a nawet 40 minut. Dlatego nie trzeba odmierzać określonej liczby minut przy piersi.

Ważniejsze jest to, czy dziecko rzeczywiście pobiera mleko. Po początkowych szybszych ruchach ssanie powinno stać się głębsze i bardziej rytmiczne, a podczas karmienia można zauważyć lub usłyszeć połykanie. Gdy dziecko przestaje aktywnie ssać lub samo puszcza pierś, można zaproponować drugą. Nie musi jednak korzystać z obu piersi podczas każdego karmienia.

Skąd wiedzieć, że dziecko się najada?

Ilości mleka wypitego bezpośrednio z piersi nie da się łatwo zmierzyć, ale można ocenić skuteczność karmienia. Liczą się przede wszystkim prawidłowe przystawienie, aktywne ssanie i połykanie (więcej w artykule „Jak karmić piersią? Pozycje i przystawianie”), ale najbardziej obiektywnymi wskaźnikami są: ocena pieluszek i stolców oraz przyrostu masy ciała.

1) Pieluszki i stolce

W pierwszych dniach liczba mokrych pieluszek stopniowo rośnie, a stolec zmienia kolor ze smółki na coraz jaśniejszy, aż staje się żółty i papkowaty. Tabela przedstawia orientacyjne wskaźniki:

Ważniejszy od pojedynczego dnia jest trend. Wyraźnie mniejsza liczba mokrych pieluszek niż wcześniej, ciemny mocz lub brak oczekiwanej zmiany stolca w pierwszych dniach powinny skłonić do konsultacji ze specjalistą.

2) Masa ciała

Spadek masy ciała w pierwszych dniach po porodzie jest zjawiskiem fizjologicznym. Utrata masy zwykle zatrzymuje się około 3.–4. doby, a następnie dziecko powinno zacząć przybierać. Wiele dzieci karmionych piersią odzyskuje masę urodzeniową około 10.–14. dnia życia, choć u części może to potrwać dłużej.

Jednak ubytek zbliżający się do 7% masy urodzeniowej jest sygnałem, aby dokładniej ocenić skuteczność karmienia, natomiast utrata ponad 10% masy urodzeniowej wymaga oceny klinicznej dziecka i sposobu karmienia.

Najważniejszy jest przebieg zmian masy ciała, a nie pojedynczy pomiar. Jeśli dziecko nadal traci na wadze po 5. dobie, ubytek przekracza 10% albo przyrost masy budzi wątpliwości, warto ocenić karmienie z położną lub lekarzem.

Kiedy warto poprosić o pomoc?

W pierwszych tygodniach warto skontaktować się z położną, lekarzem lub specjalistą zajmującym się laktacją, jeśli:

• dziecko zwykle je mniej niż 8 razy na dobę, jest bardzo senne lub trudno je obudzić na karmienie;
• podczas karmienia nie widać ani nie słychać połykania lub dziecko ma problem z utrzymaniem piersi w ustach;
• od 5. doby dziecko oddaje mniej niż ok. 6 mokrych pieluszek na dobę;
• po 5. dobie nadal traci na wadze albo masa ciała nie zwiększa się zgodnie z oczekiwaniami;
• karmienie powoduje silny lub utrzymujący się ból albo dziecko wydaje się stale niezadowolone po karmieniach;
• dziecko staje się coraz bardziej żółte.

Pojedynczy objaw nie zawsze oznacza problem z ilością mleka, ale przy wątpliwościach warto ocenić całe karmienie, czyli przystawienie, ssanie, połykanie, pieluszki i przyrost masy ciała.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Autor: Kidelo Ciąża.